Raksha Bandhan 2026: 28 ऑगस्टला राखी बांधण्याचा शुभ मुहूर्त, पौर्णिमा तिथी आणि सणाचे महत्त्व

भाऊ-बहिणीच्या पवित्र आणि अतूट नात्याचा सण, रक्षाबंधन (Raksha Bandhan), दरवर्षी श्रावण पौर्णिमेला साजरा केला जातो. हा केवळ एक धागा नसून, तो विश्वास, प्रेम, समर्पण आणि संरक्षणाचे प्रतीक आहे. २०२६ मध्ये, हा हृदयस्पर्शी सण शुक्रवार, २८ ऑगस्ट रोजी येत आहे, जेव्हा बहिणी आपल्या भावांच्या मनगटावर प्रेमाने राखी बांधून त्यांच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि भरभराटीसाठी प्रार्थना करतील.

रक्षाबंधन २०२६: तिथी आणि शुभ मुहूर्त

पंचांगानुसार, श्रावण पौर्णिमा तिथी २७ ऑगस्ट २०२६ रोजी सकाळी ०९:०८ वाजता सुरू होईल आणि २८ ऑगस्ट २०२६ रोजी सकाळी ०९:४८ वाजता समाप्त होईल. हिंदू धर्मात 'उदयतिथी'ला विशेष महत्त्व दिले जाते. २८ ऑगस्ट रोजी सूर्योदयाच्या वेळी पौर्णिमा तिथी असल्याने, रक्षाबंधनाचा पवित्र सण याच दिवशी साजरा करणे शास्त्रानुसार योग्य मानले जात आहे.

या वर्षी एक विशेष गोष्ट म्हणजे, राखी बांधण्यासाठी भद्रा काळाचा कोणताही अडथळा नसेल. २७ ऑगस्ट रोजी सकाळी ०९:०८ वाजता सुरू झालेला भद्रा काळ रात्री सुमारे ०९:२५ ते ०९:३२ वाजता संपेल. त्यामुळे, २८ ऑगस्ट रोजी सूर्योदयानंतर संपूर्ण दिवस राखी बांधण्यासाठी शुभ राहील.

राखी बांधण्यासाठीचे मुख्य शुभ मुहूर्त खालीलप्रमाणे आहेत:

हे लक्षात ठेवा की, सकाळी ०९:४८ नंतर पौर्णिमा तिथी समाप्त होत असली तरी, उदयतिथीनुसार २८ ऑगस्टचा संपूर्ण दिवस राखी बांधण्यासाठी शुभ आहे.

रक्षाबंधनाचे महत्त्व आणि पौराणिक कथा

रक्षाबंधन हा केवळ एक सण नसून, तो भारतीय संस्कृती आणि परंपरांचा एक महत्त्वाचा भाग आहे. या दिवशी बहिणी भावाच्या मनगटावर राखी बांधून त्याला वाईट शक्तींपासून संरक्षण मिळावे आणि त्याचे आयुष्य सुखी व्हावे अशी कामना करतात. या बदल्यात भाऊ आपल्या बहिणीला भेटवस्तू देतो आणि आयुष्यभर तिचे रक्षण करण्याचे वचन देतो.

या सणामागे अनेक पौराणिक कथा जोडलेल्या आहेत. इंद्रदेव आणि त्यांची पत्नी शची यांच्या कथेनुसार, एकदा दानवांशी युद्धात इंद्र हरू लागले होते, तेव्हा इंद्राणीने विष्णूकडून मिळालेला एक दोरा (राखी) इंद्राच्या हातावर बांधला, ज्यामुळे त्यांचा आत्मविश्वास वाढला आणि त्यांनी विजय मिळवला. दुसरी कथा महाभारतातील द्रौपदी आणि श्रीकृष्णाची आहे, जेव्हा द्रौपदीने आपल्या साडीचा पदर फाडून श्रीकृष्णाच्या बोटाला बांधला होता, तेव्हापासून श्रीकृष्णाने द्रौपदीच्या रक्षणाचा संकल्प केला. मध्ययुगीन इतिहासात चित्तोडगडची राणी कर्णावतीने मुघल बादशाह हुमायूला राखी पाठवून आपल्या राज्याच्या संरक्षणाची विनंती केल्याचे उदाहरणही आढळते. नोबेल पारितोषिक विजेते रवींद्रनाथ टागोर यांनी बंगाल फाळणीनंतर हिंदू आणि मुस्लिमांमधील सलोखा वाढवण्यासाठी रक्षाबंधन उत्सवाचा वापर केला होता.

रक्षाबंधन कसे साजरे कराल?

रक्षाबंधनाच्या दिवशी सकाळी स्नान करून स्वच्छ वस्त्रे परिधान करावीत. पूजेच्या ताटात राखी, कुमकुम, अक्षता (अखंड तांदूळ), दिवा, मिठाई आणि काही पैसे ठेवावे. बहीण भावाच्या कपाळावर कुमकुम आणि अक्षतांचा टिळा लावते, त्याची आरती करते आणि नंतर त्याच्या उजव्या मनगटावर राखी बांधते. मिठाईने भावाचे तोंड गोड करून त्याच्या उज्वल भविष्यासाठी प्रार्थना करते. भाऊ बहिणीला भेटवस्तू देऊन तिच्या रक्षणाचे वचन देतो. ज्यांना बहिणी नाहीत, ते एखाद्याला मानलेली बहीण मानून राखी बांधून घेऊ शकतात.

भारताच्या विविध भागांमध्ये रक्षाबंधन वेगवेगळ्या नावांनी ओळखले जाते. पश्चिम भारतात 'नारळी पौर्णिमा' म्हणून साजरा केला जातो, तर मध्य आणि उत्तर भारतात 'कजरी पौर्णिमा' आणि उत्तराखंडमध्ये 'श्रावणी' असेही म्हटले जाते, जिथे ब्राह्मण आपले यज्ञोपवीत बदलतात (यज्ञोपवीत संस्कार).

यंदाचे रक्षाबंधन चंद्रग्रहणाच्या दिवशी येत असले तरी, हे चंद्रग्रहण भारतात दिसणार नाही, त्यामुळे राखी बांधण्याच्या शुभ मुहूर्तावर त्याचा कोणताही परिणाम होणार नाही. अशा प्रकारे, २०२६ चे रक्षाबंधन भाऊ-बहिणीच्या नात्यातील प्रेम आणि विश्वासाचा एक अविस्मरणीय सोहळा ठरेल. सर्व भाई-बहिणींना या पवित्र सणाच्या हार्दिक शुभेच्छा!

(The above story first appeared on LatestLY on Aug 17, 2026 04:59 PM IST. For more news and updates on politics, world, sports, entertainment and lifestyle, log on to our website latestly.com).