Ganesh Visarjan 2026 Full Calendar: अनंत चतुर्दशी कधी? जाणून घ्या तारीख, शुभ मुहूर्त आणि विसर्जनाचे संपूर्ण कॅलेंडर
गणेश विसर्जन हा केवळ एका मूर्तीला निरोप देण्याचा दिवस नसून, तो आपल्याला जीवनातील प्रत्येक गोष्टीची क्षणभंगुरता शिकवतो आणि नवीन सुरुवात तसेच आशेचा संदेश देतो.
गणेशोत्सव, हा भारतातील सर्वात मोठ्या आणि उत्साहाने साजरा होणाऱ्या सणांपैकी एक आहे, जो बाप्पाच्या आगमनाने घराघरात आनंद घेऊन येतो. दहा दिवस चालणाऱ्या या उत्सवाचा समारोप गणेश विसर्जनाने होतो, ज्याला 'अनंत चतुर्दशी' असेही म्हणतात. यंदा २०२६ मध्ये, आपण आपल्या लाडक्या गणपती बाप्पाला निरोप देण्यासाठी सज्ज होत आहोत. हा दिवस केवळ विसर्जनाचा नसून, भक्ती, श्रद्धा आणि पुढील वर्षी पुन्हा भेटण्याच्या आशेचा प्रतीक आहे.
गणेश विसर्जन २०२६: महत्त्वाच्या तारखा
यंदा गणेश चतुर्थी सोमवार, १४ सप्टेंबर २०२६ रोजी साजरी होणार आहे. त्यानंतर, दहा दिवसांनी येणारी अनंत चतुर्दशी ही गणेश विसर्जनाची मुख्य तारीख असेल. २०२६ मध्ये, अनंत चतुर्दशी शुक्रवार, २५ सप्टेंबर २०२६ रोजी येत आहे. या दिवशी, भक्त आपल्या लाडक्या गणपती बाप्पाला जड अंतःकरणाने पण उत्साहात निरोप देतात, त्यांना जलसमाधी देतात आणि पुढील वर्षी पुन्हा येण्याची प्रार्थना करतात.
अनंत चतुर्दशी तिथी:
- चतुर्दशी तिथी प्रारंभ: २४ सप्टेंबर २०२६ रोजी रात्री ११:१८ वाजता
- चतुर्दशी तिथी समाप्त: २५ सप्टेंबर २०२६ रोजी रात्री ११:०६ वाजता
काही भक्त दीड दिवसाचे, तीन दिवसांचे, पाच दिवसांचे किंवा सात दिवसांचे गणपती बसवतात. त्यांच्यासाठी विसर्जनाच्या इतर तारखा खालीलप्रमाणे आहेत (स्थानिक परंपरेनुसार यात बदल असू शकतो):
- दीड दिवसाचे विसर्जन: १५ सप्टेंबर २०२६
- ३ दिवसांचे विसर्जन: १६ सप्टेंबर २०२६
- ५ दिवसांचे विसर्जन: १८ सप्टेंबर २०२६
- ७ दिवसांचे विसर्जन: २० सप्टेंबर २०२६
अनंत चतुर्दशीचा शुभ मुहूर्त (नवी दिल्लीसाठी एक उदाहरण)
गणेश विसर्जनासाठी अनेक शुभ मुहूर्त उपलब्ध आहेत, जेणेकरून भक्त आपापल्या सोयीनुसार बाप्पाला निरोप देऊ शकतील. (टीप: हे मुहूर्त नवी दिल्लीसाठी दिले आहेत; आपल्या शहराच्या वेळेनुसार यात किंचित फरक असू शकतो.)
| मुहूर्त प्रकार | वेळ |
|---|---|
| सकाळचा मुहूर्त | सकाळी ०६:११ ते सकाळी १०:४२ |
| दुपारचा मुहूर्त (शुभ) | दुपारी १२:१३ ते दुपारी ०१:४३ |
| दुपारचा मुहूर्त (चर) | दुपारी ०४:४४ ते सायंकाळी ०६:१४ |
| रात्रीचा मुहूर्त (लाभ) | रात्री ०९:१४ ते रात्री १०:४३ |
| रात्रीचा मुहूर्त (शुभ, अमृत, चर) | रात्री १२:१३ (२६ सप्टेंबर) ते पहाटे ०४:४२ (२६ सप्टेंबर) |
विसर्जनाचे महत्त्व आणि परंपरा
गणेश विसर्जन हा भगवान गणेश यांच्या 'कैलास परत जाण्याचा' दिवस मानला जातो. या दिवशी भक्त गणेशाच्या मूर्ती नदी, तलाव किंवा समुद्रात विसर्जित करतात. हे विसर्जन सृष्टीच्या निर्मिती आणि विनाशाचे चक्र दर्शवते. 'गणपती बाप्पा मोरया, पुढच्या वर्षी लवकर या' या घोषणांनी परिसर दुमदुमून जातो, जे बाप्पाबद्दलचे प्रेम आणि पुढील वर्षी त्यांच्या आगमनाची आतुरता दर्शवते. या दिवशी भगवान विष्णूच्या 'अनंत' स्वरूपाचीही पूजा केली जाते आणि ‘अनंत सूत्र’ (चौदा गाठी असलेला धागा) हातात बांधला जातो, जो सुख आणि समृद्धीचे प्रतीक मानला जातो.
गणेश विसर्जनाची तयारी
विसर्जनापूर्वी, कुटुंबातील सर्व सदस्य गणपतीची शेवटची आरती करतात, मोदक आणि इतर नैवेद्य अर्पण करतात. अनेक घरांमध्ये गणपतीच्या मूर्तीसोबत नारळ, फुले आणि मिठाई देखील विसर्जित केली जाते. पर्यावरणाचा समतोल राखण्यासाठी, अनेक ठिकाणी आता इको-फ्रेंडली गणपती आणि कृत्रिम तलावांमध्ये विसर्जन करण्याची प्रथा लोकप्रिय झाली आहे. सार्वजनिक गणेश मंडळांच्या विसर्जन मिरवणुका भव्य आणि दिमाखदार असतात, ज्यात ढोल-ताशांच्या गजरात आणि आकर्षक रोषणाईमध्ये बाप्पाला निरोप दिला जातो.
देशभरातील उत्साह
महाराष्ट्रात, विशेषतः मुंबई आणि पुण्यात गणेश विसर्जन अत्यंत मोठ्या प्रमाणावर साजरे होते. मुंबईतील 'लालबागचा राजा' आणि पुण्याचा 'दगडूशेठ हलवाई गणपती' यांच्या विसर्जन मिरवणुका पाहण्यासाठी लाखो भाविक जमतात. केवळ महाराष्ट्रातच नव्हे, तर गुजरात, कर्नाटक, आंध्र प्रदेश, तेलंगणा आणि मध्य प्रदेशसह संपूर्ण भारतात हा उत्सव मोठ्या भक्ती आणि उत्साहात साजरा केला जातो.
गणेश विसर्जन हा केवळ एका मूर्तीला निरोप देण्याचा दिवस नसून, तो आपल्याला जीवनातील प्रत्येक गोष्टीची क्षणभंगुरता शिकवतो आणि नवीन सुरुवात तसेच आशेचा संदेश देतो. बाप्पाच्या निरोपाने मन भरून येते, पण ‘पुढच्या वर्षी लवकर या’ या आशेने एक नवा उत्साहही संचारतो.