सूर्यग्रहण कधी होईल, भारतात दिसणार का? जाणून घ्या वेळ आणि धार्मिक महत्त्व

Solar Eclipse August 2026:  आज, १२ ऑगस्ट २०२६ रोजी खगोलप्रेमी आणि ज्योतिषशास्त्राच्या दृष्टिकोनातून अत्यंत महत्त्वपूर्ण अशी एक घटना घडणार आहे. या दिवशी वर्षातील दुसरे आणि शेवटचे खग्रास सूर्यग्रहण (Total Solar Eclipse) लागेल. जेव्हा चंद्र, सूर्य आणि पृथ्वी यांच्यामध्ये येतो आणि सूर्याचा प्रकाश पूर्णपणे झाकतो, तेव्हा पृथ्वीवर चंद्राची गडद सावली पडते, यालाच खग्रास सूर्यग्रहण म्हणतात. यामुळे काही काळासाठी दिवसाही अंधार दाटून येतो, जो एक अद्भुत आणि क्वचितच दिसणारा खगोलीय देखावा असतो.

सूर्यग्रहणाची वेळ आणि भारतात दृश्यमानता

१२ ऑगस्ट २०२६ रोजी होणारे हे खग्रास सूर्यग्रहण भारतीय प्रमाणवेळेनुसार (IST) रात्री ९ वाजून ४ मिनिटांनी सुरू होईल. ग्रहणाची मध्य अवस्था रात्री ११ वाजून १६ मिनिटांनी होईल आणि १३ ऑगस्ट २०२६ रोजी पहाटे १ वाजून २७ मिनिटांनी ते समाप्त होईल.

मात्र, भारतीय खगोलप्रेमींसाठी एक निराशाजनक बातमी आहे की, हे सूर्यग्रहण भारतातून दिसणार नाही. भारतीय वेळेनुसार हे ग्रहण रात्रीच्या वेळी असल्याने, सूर्य क्षितिजाखाली असेल आणि त्यामुळे भारतातून ते पाहता येणार नाही.

जागतिक दृश्यमानता

१२ ऑगस्टचे हे खग्रास सूर्यग्रहण जगाच्या काही उत्तर भागांमध्ये स्पष्टपणे दिसेल. यात आर्कटिक महासागर, ग्रीनलँड, आइसलँड, उत्तर अटलांटिक महासागर, उत्तर रशिया आणि स्पेनचा उत्तरेकडील भाग तसेच पोर्तुगालचा अगदी ईशान्य भाग यांचा समावेश आहे. युरोप आणि उत्तर अमेरिकेच्या काही भागांमध्ये तसेच उत्तर-पश्चिम आफ्रिकेत हे ग्रहण आंशिक स्वरूपात दिसेल.

धार्मिक महत्त्व आणि सूतक काळ

हिंदू धर्मात सूर्यग्रहणाला विशेष धार्मिक महत्त्व आहे. हे ग्रहण श्रावण अमावस्येच्या दिवशी होत असल्याने याचे महत्त्व आणखी वाढते. ज्योतिषशास्त्रानुसार, ग्रहण काळात काही विशिष्ट गोष्टी टाळण्याचा सल्ला दिला जातो, जसे की मूर्तींना स्पर्श करणे, भोजन तयार करणे किंवा खाणे, आणि कोणतेही शुभ कार्य करणे. मात्र, हे नियम त्या ठिकाणी लागू होतात जिथे ग्रहण प्रत्यक्ष दिसते.

भारतात सूतक कालावधी लागू नाही:

१२ ऑगस्ट २०२६ रोजी होणारे हे सूर्यग्रहण भारतातून दिसणार नसल्यामुळे, येथे त्याचा सूतक कालावधी (Sutak Kaal) वैध मानला जाणार नाही. त्यामुळे भारतातील नागरिकांनी ग्रहणाशी संबंधित धार्मिक निर्बंध पाळण्याची आवश्यकता नाही. तुम्ही नेहमीप्रमाणे पूजा-अर्चा करू शकता, मंदिरात जाऊ शकता आणि दैनंदिन कामे करू शकता.

श्रावण अमावस्येचे महत्त्व कायम:

सूर्यग्रहणाच्या दिवशीच श्रावण अमावस्या असल्याने या दिवसाचे धार्मिक महत्त्व कायम राहील. या दिवशी पितृ तर्पण, स्नान आणि दानाचे विशेष महत्त्व आहे. नदीत स्नान करणे, पूर्वजांसाठी श्राद्ध करणे आणि गरजू लोकांना दानधर्म करणे शुभ मानले जाते. तसेच, या दिवशी दीप अमावस्या साजरी केली जात असल्याने दीपपूजनाचे महत्त्वही अधिक आहे.

जरी हे खग्रास सूर्यग्रहण भारतातून पाहता येणार नसले तरी, खगोलप्रेमींसाठी ही एक विशेष घटना असेल. ज्यांना हे ग्रहण पाहता येणार आहे, त्यांनी विशेष सुरक्षित गॉगल्स किंवा फिल्टर वापरूनच ते पाहावे. नासा (NASA) आणि इतर जागतिक खगोलशास्त्र संस्था ग्रहणाचे थेट प्रक्षेपण करणार आहेत, त्यामुळे आपण घरबसल्या हा अद्भुत सोहळा अनुभवू शकतो.

(The above story first appeared on LatestLY on Aug 12, 2026 07:07 AM IST. For more news and updates on politics, world, sports, entertainment and lifestyle, log on to our website latestly.com).