आगामी १५ जुलै २०२६ रोजी देशव्यापी 'भारत बंद' (Bharat Bandh) पुकारण्यात आला असून या दिवशी सर्व सेवा विस्कळीत राहतील, अशा प्रकारच्या अनेक पोस्ट आणि व्हिडिओ सध्या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर वेगाने व्हायरल होत आहेत. पेट्रोल-डिझेलचे वाढते दर, वाढती बेरोजगारी आणि इंधन धोरणांच्या विरोधात विविध संघटनांनी या बंदची हाक दिल्याचा दावा नेटिझन्सकडून केला जात आहे. मात्र, अधिकृत तपासणीत हा दावा पूर्णपणे खोटा आणि केवळ एक डिजिटल अफवा असल्याचे समोर आले आहे.

फेसबुक, व्हॉट्सॲप आणि युट्यूब यांसारख्या विविध माध्यमांवर फिरत असलेल्या संदेशांमध्ये असा दावा करण्यात आला आहे की, १५ जुलै रोजी देशभरातील शेतकरी संघटना, वाहतूकदार (ट्रान्सपोर्टर्स) आणि तरुण रस्त्यावर उतरून 'चक्का जाम' करणार आहेत. या व्हायरल पोस्टमुळे सामान्य नागरिकांमध्ये संभ्रमाचे वातावरण निर्माण झाले असून, १५ जुलै रोजी शाळा, महाविद्यालये आणि बाजारपेठा बंद राहणार का, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे.

फॅक्ट चेकमध्ये समोर आलेले सत्य

देशातील कोणत्याही मोठ्या किंवा अधिकृत शेतकरी संघटना, केंद्रीय कामगार संघटना अथवा व्यापारी महासंघाने १५ जुलै २०२६ रोजी कोणत्याही प्रकारच्या देशव्यापी संप किंवा भारत बंदची घोषणा केलेली नाही. सोशल मीडियावरील काही अकाऊंट्स आणि चॅनेल्स केवळ व्ह्यूज आणि ट्रॅफिक मिळवण्यासाठी जुन्या आंदोलनांचे व्हिडिओ किंवा चुकीचे संदर्भ जोडून या अफवा पसरवत असल्याचे तपासात उघड झाले आहे. त्यामुळे १५ जुलै रोजी संपूर्ण देशात कोणताही देशव्यापी बंद असणार नाही.

स्थानिक आंदोलनाचा चुकीचा संदर्भ

या अफवेचा मूळ स्रोत एका प्रादेशिक आंदोलनात असल्याचे दिसून येते. दक्षिण भारतातील 'कावेरी-मेकेदातू' धरणाच्या वादावरून एका स्थानिक कन्नड संघटनेने १५ जुलै रोजी कर्नाटक आणि तामिळनाडूच्या सीमेवर (अत्तिबेले-होसूर सीमा) केवळ स्थानिक पातळीवर चक्का जाम आणि आंदोलनाची घोषणा केली आहे. या अत्यंत मर्यादित आणि प्रादेशिक स्वरूपाच्या आंदोलनाचा चुकीचा संदर्भ लावून काही घटकांनी त्याला 'देशव्यापी भारत बंद'चे स्वरूप दिल्याचे स्पष्ट झाले आहे.

सर्व सेवा राहणार पूर्ववत

या फॅक्ट चेकमधून हे सिद्ध होते की, देशातील इतर सर्व राज्यांमध्ये १५ जुलै रोजी नेहमीप्रमाणे व्यवहार सुरू राहतील. सर्व शाळा, महाविद्यालये, बँका, शासकीय-खासगी कार्यालये आणि सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था पूर्णपणे पूर्ववत सुरू राहणार आहे. सायबर तज्ज्ञ आणि प्रशासनाने नागरिकांना आवाहन केले आहे की, कोणत्याही अपुष्ट किंवा खोट्या मेसेजवर विश्वास ठेवू नये आणि असे संदेश पुढे फॉरवर्ड करू नयेत.