Saudi Arabia Suspends Block Work Visas: सौदी अरेबियाने निलंबित केले भारतासह 14 देशांसाठी ब्लॉक वर्क व्हिसा; जाणून घ्या कारण व याचा अर्थ

सौदी अरेबियाने (Saudi Arabia) हज यात्रेच्या कालावधीत प्रशासकीय आणि सुरक्षा कारणांमुळे 14 देशांच्या नागरिकांसाठी ब्लॉक वर्क व्हिसा (Block Work Visas) तात्पुरता बंद करण्याचा निर्णय घेतला आहे. यामध्ये भारत, बांगलादेश, पाकिस्तान, इजिप्त आणि इतर देशांचा समावेश आहे. हा निर्णय मे 2025 पासून लागू झाला असून, जून 2025 च्या अखेरीपर्यंत कायम राहील. या निलंबनामुळे बांधकाम, आतिथ्य आणि घरगुती सेवा यांसारख्या क्षेत्रांवर अवलंबून असलेल्या विदेशी कामगारांवर आणि सौदीमधील कंपन्यांवर मोठा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

सौदी सरकारने हज यात्रेदरम्यान अनधिकृत सहभाग आणि व्हिसा नियमांचे उल्लंघन रोखण्यासाठी हा निर्णय घेतला आहे, ज्यामुळे भारतीय आणि इतर देशांतील कामगारांना अनिश्चिततेचा सामना करावा लागत आहे. ब्लॉक वर्क व्हिसा ही सौदी अरेबियातील कंपन्यांना मोठ्या संख्येने विदेशी कामगार नियुक्त करण्यासाठी मंजूर केलेली कोटा-आधारित परवानगी आहे. या व्हिसा प्रणालीद्वारे, कंपन्या त्यांच्या गरजेनुसार कामगारांना सौदी अरेबियात आणू शकतात. मात्र, सौदीच्या मानव संसाधन आणि सामाजिक विकास मंत्रालयाने मे 2025 मध्ये या व्हिसा कोट्याची नवीन मंजुरी थांबवली आहे, आणि यापूर्वी मंजूर झालेल्या कोट्यांवरही प्रक्रियेत विलंब होऊ शकतो.

या 14 देशांमध्ये भारत, पाकिस्तान, बांगलादेश, इजिप्त, इंडोनेशिया, जॉर्डन, येमेन, सुदान, इराक, इथियोपिया, नायजेरिया, लिबिया, केनिया आणि तुर्की यांचा समावेश आहे. या निर्णयामुळे विशेषतः अर्ध-कुशल आणि कमी-कुशल कामगारांवर परिणाम होईल, जे बांधकाम आणि घरगुती सेवांसारख्या क्षेत्रांमध्ये मोठ्या संख्येने कार्यरत आहेत. सौदी अरेबियाने हा निर्णय प्रामुख्याने हज यात्रेच्या व्यवस्थापनासाठी घेतला आहे, जी दरवर्षी लाखो मुस्लिम यात्रेकरूंना मक्का येथे आकर्षित करते. गेल्या वर्षी, 2024 च्या हज यात्रेदरम्यान, अनधिकृत यात्रेकरूंमुळे गर्दी आणि उष्णतेमुळे 1,200 हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला.

अनेक व्यक्ती काम, उमराह किंवा भेट व्हिसावर सौदी अरेबियात प्रवेश करून नोंदणी न करता हज यात्रेत सहभागी झाल्या होत्या. यामुळे आरोग्य आणि सुरक्षा यंत्रणांवर ताण आला, आणि याची पुनरावृत्ती टाळण्यासाठी सौदी सरकारने कठोर उपाययोजना केल्या आहेत. याशिवाय, काही परदेशी नागरिकांनी भेट किंवा उमराह व्हिसाचा वापर करून बेकायदेशीरपणे काम केल्याचेही आढळले, ज्यामुळे श्रम बाजारात व्यत्यय आला. या निलंबनाचा उद्देश हज यात्रेदरम्यान यात्रेकरूंची संख्या नियंत्रित करणे आणि व्हिसा नियमांचे पालन सुनिश्चित करणे हा आहे. (हेही वाचा: Harvard University: ट्रम्प प्रशासनाला झटका; हार्वर्डमधील परदेशी विद्यार्थ्यांवर निर्बंध घालण्याच्या आदेशाला कोर्टाची तात्पुरती स्थगिती)

भारतातून दरवर्षी हजारो कामगार सौदी अरेबियात बांधकाम, आतिथ्य आणि घरगुती सेवा क्षेत्रात काम करण्यासाठी जातात. या व्हिसा निलंबनामुळे अनेक भारतीय कामगारांना त्यांच्या नोकरीच्या संधींवर अनिश्चितता निर्माण झाली आहे. भारतातील भर्ती एजन्सींनी या निर्णयामुळे होणाऱ्या आर्थिक आणि लॉजिस्टिक परिणामांबाबत चिंता व्यक्त केली आहे. केरळमधील एका भर्ती एजन्सीच्या प्रतिनिधीने सांगितले की, ‘आमच्या अनेक अर्जदारांनी व्हिसा प्रक्रियेसाठी आधीच पैसे भरले आहेत, आणि आता त्यांना प्रतीक्षा करावी लागेल. याशिवाय, सौदीतील कंपन्यांना आता पर्यायी देशांमधून कामगार नियुक्त करावे लागतील, ज्यामुळे त्यांचे नियोजन आणि खर्च वाढू शकतो.